Werken vanuit emotionele behoeften en afnemen SEO

Herken je dit?
Iedereen heeft het erover: het belang van inzicht in emotionele ontwikkeling en het werken vanuit
emotionele behoeften. Maar wat bedoelen we daar eigenlijk mee? Waarom is het zo belangrijk? Hoe verhoudt het zich tot jouw dagelijkse praktijk? En hoe geef je hier concreet richting aan binnen je werk?

In deze training duiken we breed in het thema emotionele ontwikkeling en emotionele behoeften. We zoomen in op het ontwikkelingsdynamisch model van Dösen, en behandelen daarnaast ook andere relevante modellen die hiermee samenhangen. Zo leer je het model te plaatsen binnen de bredere context van jouw werk en ontwikkel je een ruimer perspectief op dit onderwerp. We beperken ons niet tot de theorie: we gaan actief op zoek naar ervaringen die binnen dit thema centraal staan. Samen onderzoeken we de vragen die hierboven zijn gesteld, zodat jij in de toekomst nog beter in staat bent om jouw rol als gedragswetenschapper op dit vlak vorm te geven.

Na deze driedaagse cursus;

  • Heb je inhoudelijke en ervaringsgerichte kennis van de fases van emotionele ontwikkeling.
  • Begrijp je hoe de omgeving en het welbevinden de emotionele ontwikkeling beïnvloeden.
  • Heb je zicht op hoe verschillen in emotionele ontwikkeling het gedrag beïnvloeden en hoe dit zich verhoudt tot andere ontwikkelingsgebieden.
  • Kun je de Schaal voor Emotionele Ontwikkeling (SEO) gebruiken om de emotionele ontwikkeling zorgvuldig in te schatten.
  • Ken je de voordelen en beperkingen van de SEO.
  • Kun je emotionele behoeften vertalen naar concrete ondersteuningsbehoeften

In het werk als orthopedagoog en psycholoog ben je je eigen instrument. Veel vakgenoten komen in hun werk complexe situaties tegen, zowel bij de cliënt als in de context eromheen. Het is daarom essentieel om bewust te zijn van wie je bent als professional en van de context waarin je werkt, evenals het ontwikkelen van vaardigheden om je kwaliteiten effectief in te zetten. Deze cursus richt zich op de persoonlijke en professionele ontwikkeling van orthopedagogen en psychologen in hun werk. We koppelen theorie aan praktische oefeningen. Hierdoor krijg je inzicht in waar je staat als persoon, als professional en welke plek je inneemt binnen de organisatie.

In dit programma maken we gebruik van verschillende vormen van kennisoverdracht en leren. Het programma bestaat uit 3 cursusdagen waarin wordt gewerkt aan de doelen. Tussendoor krijgen de cursisten huiswerk om het geleerde toe te passen in de praktijk.

Dag 1: Mentaliseren over Emotionele Ontwikkeling en ervaren

Deze dag draait om kennis en inzicht vergaren over het theoretische kader waar de SEO op gebouwd is. Daarbij komen de onderwerpen mentaliseren, hechting, emotieregulatie en emotionele ontwikkeling voorbij. Je krijgt niet alleen uitleg over de theorie, we zullen er ook op een actieve manier breder bij stilstaan. Zo kun je het je echt eigen maken.

Waarom is dit belangrijk?
Dit onderwerp gaat over emoties, behoeften, kunnen en aankunnen, voelen en aanvoelen. Door de theorie te gaan ervaren, kan je straks bij de SEO afname makkelijker navigeren en je rol pakken in het proces.

Na deze dag kun je:

  • Het theoretische kader plaatsen in de bredere ontwikkeling
  • Het theoretische kader makkelijker overbrengen naar anderen (collega’s, begeleiders,
    ouders, alle betrokkenen bij de SEO afname)
  • Vanuit het theoretische kader redeneren over de verschillende ontwikkelingsgebieden heen (cognitief, sociaal, emotioneel)

Dag 2: Verdieping op de fases van de emotionele ontwikkeling

Deze dag draait om ervaren en ontdekken. Vanuit de theorie van dag 1 uitgebreid staan we stil bij de verschillende fases van de emotionele ontwikkeling. We gaan zelf aan de slag en ervaren welke dynamieken we eigenlijk tegen kunnen komen in de verschillende fases. Interactief ontdekken we welke emotionele behoeften centraal staan per fase. Samen zoeken we naar betekenisgeving en brainstormen we op welke verschillende manieren we kunnen aansluiten bij die behoeften. Er is ruimte om vraagstukken die je tegenkomt in de dagelijkse praktijk in te brengen en tegen het licht te houden van de betekenisgeving vanuit de verschillende fases.

Waarom is dit belangrijk?
Door zelf te ervaren zal je meer ruimte ontwikkelen om over de behoeften van de ander te
mentaliseren. Het helpt je bij het inschalen en in het contact met de ondersteuners die uiteindelijk aan de slag zullen gaan met je adviezen.

Na deze dag kun je:

  • De dynamiek en bijbehorende behoeften vanuit de verschillende fases herkennen
  • Heb je ervaren hoe de verschillende behoeften aanvoelen en eruit kunnen zien
  • Makkelijker brainstormen op welke manier op deze behoeften aangesloten kan worden

Dag 3: Afnemen van de Schaal voor Emotionele Ontwikkeling (SEO)

Deze dag draait om doen, ervaren en verbinden. Waar de eerste twee dagen vooral gericht waren op inzicht en verdieping, staat nu de vertaling naar de praktijk centraal. Je leert de Schaal voor Emotionele Ontwikkeling (SEO) zorgvuldig af te nemen, te scoren en te interpreteren. Daarnaast oefen je met het schrijven van een verslag dat niet alleen klopt op papier, maar ook praktisch bruikbaar is voor begeleiders, collega’s en teams.
We werken met drie vormen: de verkorte SEO (SEO-V), de reguliere SEO (SEO-R²) en het SEO-kleurenprofiel. Je doorloopt het hele proces: van voorbereiding en afname tot het duiden van resultaten en het schrijven van een helder verslag.

Waarom is dit belangrijk?
Een SEO-afname is meer dan een diagnostisch instrument: het is een middel om tot een gedeeld beeld te komen van waar iemand zich bevindt in zijn emotionele ontwikkeling. Zo’n gedeeld beeld helpt bij keuzes in begeleiding, communicatie en behandeling, juist in de onderstroom. Een goed uitgevoerde SEO ondersteunt niet alleen het denken over een cliënt, maar ook de samenwerking tussen alle betrokkenen.

Na deze dag kun je:

  • De Schaal voor Emotionele Ontwikkeling zorgvuldig toepassen: afnemen, scoren, duiden en rapporteren in verkort, regulier en kleurenprofiel.
  • De verschillende vormen van de SEO doelgericht kiezen en combineren, afhankelijk van de vraag en context.
  • Een klinisch bruikbaar verslag schrijven dat inzicht biedt voor zowel collega’s als begeleiders.
  • SEO-resultaten vertalen naar concrete adviezen voor cliënten en teams.

Rachel de Groot

Sinds mijn eerste baan als gedragswetenschapper in 2002 ben ik geboeid door emotionele
ontwikkeling. In die reis heeft Anton Došen een grote rol gespeeld. Zijn manier van denken heeft me geholpen om anders naar mezelf te kijken, naar de mensen om me heen én naar de mensen met wie ik werk. Zijn model is ontstaan binnen de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking, maar het is zó universeel dat ik er nog steeds dagelijks mee werk—nu als psychotherapeut. Het geeft me houvast én inspiratie om mensen beter te begrijpen en te begeleiden in hun emotionele groei. Ik neem jullie als docent graag mee in dit gedachtegoed.

Nienke Dokter

Nienke Dokter is vanaf 2006 werkzaam als orthopedagoog en later orthopedagoog generalist in
zowel de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking als de jeugdzorg. Sinds 2020 werkt ze vanuit haar eigen praktijk, onder andere voor het CCE als consulent en als supervisor. Nienke is ervan overtuigd dat je zelf niet los kan zien van het werken als gedragswetenschapper. Bewust worden van wie je bent, je eigen patronen is essentieel om niet alleen een goede
gedragswetenschapper te zijn en impact te kunnen maken, maar ook om je werk met plezier en
ontspanning te kunnen doen.

Doelgroep

Deze training is voor gedragswetenschappers op master niveau. Je hebt de universitaire opleiding voor orthopedagoog, pedagoog of psycholoog afgerond. Je bent actief werkzaam binnen de praktijk.

Het maximum aantal deelnemers is 16.

Studiebelasting

Contacturen: 18
Zelfstudie: 14 uur (literatuurstudie, voorbereiding casus)
Toetsing en reflectie: 2 uur
Totale studiebelasting: 34 uur

Accreditatie

Accreditatie is in aanvraag. Om in aanmerking te komen voor accreditatiepunten en een certificaat, dient de deelnemer minimaal 90% aanwezig te zijn en de reflectieverslagen en casusopdracht te hebben ingeleverd en deze zijn als voldoende beoordeeld door de docent.

Datum & Locatie

2026
Reeks 1: 23 januari, 30 januari en 9 februari 2026; van 9:30 – 16:30 uur
Reeks 2: 5 juni, 12 juni en 22 juni 2026; van 9:30 – 16:30 uur
Reeks 3: 25 september, 2 oktober, 12 oktober 2026; van 9:30 – 16:30 uur

2027
Reeks 1: 22 januari, 29 januari, 8 februari 2027; van 9:30 – 16:30 uur

Deze training vindt plaats in het wijkcentrum Bij van Houten, aan de Oliemuldersweg 47, te
Groningen

Kosten

€ 890, vrijgesteld van BTW (excl. literatuur)

Heb je interesse om de training in company te organiseren? Neem dan contact op met [email protected] of [email protected] voor een voorstel op maat.

Aan te schaffen literatuur en diagnostiekmiddelen

  • Vonk, J. (2021). Emotionele ontwikkeling: Over basisbehoefte en draagkracht, kwetsbaarheid
    en plezier. Een denk‑ en handelingskader voor de praktijk. Acco. Lezen: Hoofdstuk 1 t/m 6
    (174 pagina’s).
  • Morisse, F., De Neve, L., & Došen, A. (2020). Emotionele ontwikkeling en verstandelijke
    beperking vanuit ontwikkelingsdynamisch perspectief: state of the art. Geraadpleegd via
    ResearchGate (16 pagina’s).
  • Zorg dat je een SEO‑R en SEO‑V tot je beschikking hebt.
  • Het SEO‑R²‑kleurenprofiel is optioneel maar zeer aan te bevelen als je met teams werkt; let
    op: er is een speciale editie voor de ouderenzorg.

Toetsing

De toetsing bestaat uit drie onderdelen:

  • Voorafgaand aan dag 1
    Deelnemers formuleren drie vragen over het thema emotionele ontwikkeling en plaatsen
    deze op een padlet.
  • Na trainingsdag 1 & 2
    Deelnemers schrijven een kort reflectieverslag met de vragen:
    Wat heb ik ervaren? Hoe heeft dat mij aan het denken gezet? Welke vragen levert dat op?
    Hoe wil ik hiermee verder?
  • Voorafgaand aan dag 3
    Deelnemers brengen een eigen leercasus in, die tijdens de derde dag wordt uitgewerkt.
    Toetsingscriterium: Uit de reflecties en de uitwerking van de leercasus blijkt dat de
    deelnemer het geleerde kan koppelen aan het eigen handelen.